Η γενική αίματος είναι βασική εξέταση του προληπτικού και διαγνωστικού ελέγχου. Πολλοί τη γνωρίζουν κυρίως ως "αιματοκρίτη", όμως ο αιματοκρίτης είναι μόνο ένα μέρος της εξέτασης. Πρέπει επίσης να διακρίνεται από τις "γενικές εξετάσεις αίματος", που συνήθως αναφέρονται σε ευρύτερο προληπτικό έλεγχο με βιοχημικές εξετάσεις, όπως γλυκόζη, χοληστερίνη, τριγλυκερίδια, ουρία, κρεατινίνη ή τρανσαμινάσες. Αυτές οι εξετάσεις δεν περιλαμβάνονται στη γενική αίματος, αλλά ζητούνται ξεχωριστά.
Με μια απλή αιμοληψία, η γενική αίματος αξιολογεί τρεις μεγάλες ομάδες κυττάρων:
- τα ερυθρά αιμοσφαίρια, που σχετίζονται με τη μεταφορά οξυγόνου,
- τα λευκά αιμοσφαίρια, που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού,
- τα αιμοπετάλια, που συμβάλλουν στην πήξη του αίματος.
Η εξέταση μπορεί να ζητηθεί σε έναν προληπτικό έλεγχο, σε συμπτώματα όπως κόπωση, αδυναμία, πυρετός ή εύκολες μελανιές, αλλά και για την παρακολούθηση κάποιας γνωστής πάθησης ή φαρμακευτικής αγωγής.
Αιματοκρίτης, αιμοσφαιρίνη και ερυθρά αιμοσφαίρια
Ο αιματοκρίτης δείχνει το ποσοστό του αίματος που καταλαμβάνεται από τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Συνήθως αξιολογείται μαζί με την αιμοσφαιρίνη, την πρωτεΐνη των ερυθρών που μεταφέρει οξυγόνο στους ιστούς.
Χαμηλός αιματοκρίτης ή χαμηλή αιμοσφαιρίνη μπορεί να παραπέμπει σε αναιμία, χωρίς όμως να δείχνει από μόνος του την αιτία. Συχνές αιτίες που διερευνώνται είναι η έλλειψη σιδήρου, η απώλεια αίματος, η έλλειψη βιταμίνης Β12 ή φυλλικού οξέος, χρόνια φλεγμονή ή άλλες αιματολογικές καταστάσεις.
Υψηλός αιματοκρίτης μπορεί να εμφανιστεί σε αφυδάτωση, κάπνισμα, χρόνια υποξία ή σε ορισμένες αιματολογικές διαταραχές. Η σημασία του εξαρτάται από το πόσο αυξημένος είναι, αν επιμένει σε επαναληπτικές μετρήσεις και αν συνυπάρχουν άλλα ευρήματα, όπως αυξημένα ερυθρά αιμοσφαίρια ή αιμοπετάλια.
Στην αξιολόγηση των ερυθρών αιμοσφαιρίων βοηθούν και οι ερυθροκυτταρικοί δείκτες:
- MCV, που δείχνει το μέσο μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων,
- MCH και MCHC, που σχετίζονται με την ποσότητα και τη συγκέντρωση αιμοσφαιρίνης,
- RDW, που δείχνει πόσο διαφέρουν μεταξύ τους τα ερυθρά αιμοσφαίρια ως προς το μέγεθος.
Για παράδειγμα, ένας χαμηλός αιματοκρίτης με χαμηλό MCV μπορεί να κατευθύνει τη διερεύνηση προς διαφορετικές αιτίες από έναν χαμηλό αιματοκρίτη με υψηλό MCV. Γι' αυτό η γενική αίματος δεν πρέπει να διαβάζεται μόνο με βάση μία τιμή.
Λευκά αιμοσφαίρια και λευκοκυτταρικός τύπος
Τα λευκά αιμοσφαίρια είναι κύτταρα που συμμετέχουν στην άμυνα του οργανισμού. Η γενική αίματος δείχνει τον συνολικό αριθμό τους και τον λευκοκυτταρικό τύπο, δηλαδή την κατανομή των βασικών υποομάδων τους:
- ουδετερόφιλα,
- λεμφοκύτταρα,
- μονοκύτταρα,
- ηωσινόφιλα,
- βασεόφιλα.
Αυξημένα λευκά μπορεί να εμφανιστούν σε λοιμώξεις, φλεγμονές, στρες του οργανισμού, χρήση ορισμένων φαρμάκων ή άλλες καταστάσεις. Χαμηλά λευκά μπορεί να σχετίζονται με ιογενείς λοιμώξεις, φαρμακευτικές επιδράσεις, ανοσολογικούς παράγοντες ή αιματολογικά προβλήματα.
Η σημασία δεν βρίσκεται μόνο στον συνολικό αριθμό των λευκών, αλλά και στο ποια υποομάδα είναι αυξημένη ή μειωμένη. Διαφορετική σημασία μπορεί να έχει, για παράδειγμα, η αύξηση των ουδετεροφίλων από την αύξηση των λεμφοκυττάρων ή των ηωσινοφίλων.
Αιμοπετάλια και πήξη
Τα αιμοπετάλια συμμετέχουν στη διαδικασία της πήξης και βοηθούν τον οργανισμό να περιορίζει την αιμορραγία όταν υπάρχει τραυματισμός αγγείου.
Χαμηλά αιμοπετάλια ονομάζονται θρομβοπενία. Όταν η μείωση είναι σημαντική, μπορεί να σχετίζεται με εύκολες μελανιές, αιμορραγία από μύτη ή ούλα ή αυξημένη αιμορραγική τάση. Η σημασία τους εξαρτάται από τον αριθμό των αιμοπεταλίων, το ιστορικό και το αν υπάρχουν άλλα παθολογικά ευρήματα στη γενική αίματος.
Αυξημένα αιμοπετάλια ονομάζονται θρομβοκυττάρωση. Μπορεί να εμφανιστούν αντιδραστικά, για παράδειγμα μετά από φλεγμονή, λοίμωξη ή έλλειψη σιδήρου. Όταν όμως η αύξηση είναι μεγάλη ή επιμένει, μπορεί να χρειαστεί περαιτέρω αιματολογική διερεύνηση.
Χρειάζεται νηστεία για τη γενική αίματος;
Για τη γενική αίματος από μόνη της συνήθως δεν απαιτείται νηστεία.
Στην πράξη όμως η γενική αίματος συχνά γίνεται μαζί με άλλες εξετάσεις, όπως γλυκόζη, λιπίδια, σίδηρο ή βιοχημικό έλεγχο. Σε αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν ειδικές οδηγίες προετοιμασίας.
Γι' αυτό, πριν από την αιμοληψία, έχει σημασία να γνωρίζει ο εξεταζόμενος ποιες εξετάσεις έχουν ζητηθεί συνολικά και όχι μόνο αν περιλαμβάνεται γενική αίματος.
Πότε ζητείται συχνά η γενική αίματος
Η γενική αίματος μπορεί να ζητηθεί:
- στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου,
- σε κόπωση, αδυναμία ή ζάλη,
- σε υποψία αναιμίας,
- σε πυρετό ή σημεία λοίμωξης,
- σε εύκολες μελανιές ή αιμορραγική τάση,
- πριν από χειρουργικές επεμβάσεις,
- για παρακολούθηση γνωστών παθήσεων ή φαρμακευτικής αγωγής,
- στην εγκυμοσύνη ή σε άλλες περιόδους όπου χρειάζεται τακτική παρακολούθηση.
Η συχνότητα με την οποία πρέπει να γίνεται εξαρτάται από την ηλικία, το ιστορικό, τα συμπτώματα και τον λόγο για τον οποίο ζητείται.
Πώς πρέπει να διαβάζονται τα αποτελέσματα
Οι φυσιολογικές τιμές διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, την εγκυμοσύνη, το υψόμετρο, τη μέθοδο και τα όρια αναφοράς του κάθε εργαστηρίου. Γι' αυτό δεν είναι σωστό να συγκρίνεται ένα αποτέλεσμα μόνο με γενικές τιμές από το διαδίκτυο.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην εγκυμοσύνη, γιατί ορισμένες τιμές της γενικής αίματος μπορεί να μεταβάλλονται φυσιολογικά. Για παράδειγμα, ο αιματοκρίτης και η αιμοσφαιρίνη μπορεί να εμφανίζονται χαμηλότερα λόγω αύξησης του όγκου του πλάσματος, ενώ τα λευκά αιμοσφαίρια μπορεί να είναι υψηλότερα χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα λοίμωξη.
Επίσης, μια μικρή απόκλιση δεν σημαίνει πάντα παθολογικό πρόβλημα. Αντίστοιχα, ένα αποτέλεσμα που βρίσκεται εντός ορίων δεν αποκλείει κάθε πιθανή κατάσταση.
Η γενική αίματος είναι χρήσιμη όταν ερμηνεύεται μαζί με το ιστορικό, τα συμπτώματα, την κλινική εικόνα και, όπου χρειάζεται, με επιπλέον εργαστηριακές εξετάσεις.
Συμπέρασμα
Η γενική αίματος είναι απλή ως διαδικασία, αλλά πολύ σημαντική ως πληροφορία. Δεν είναι μόνο ο αιματοκρίτης. Περιλαμβάνει στοιχεία για τα ερυθρά αιμοσφαίρια, την αιμοσφαιρίνη, τα λευκά αιμοσφαίρια, τον λευκοκυτταρικό τύπο και τα αιμοπετάλια.
Μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση αναιμίας, λοιμώξεων, φλεγμονής, διαταραχών των αιμοπεταλίων ή άλλων αιματολογικών ευρημάτων. Η αξία της όμως βρίσκεται στη σωστή ερμηνεία: όχι μεμονωμένα, αλλά σε συνδυασμό με τον λόγο για τον οποίο ζητήθηκε και τη συνολική κλινική εικόνα του εξεταζόμενου.
Γενική αίματος στα Genetic Vision Labs
Στα διαγνωστικά εργαστήρια Genetic Vision Labs στη Χαλάστρα και στη Χαλκηδόνα διενεργείται γενική αίματος στο πλαίσιο αιματολογικού ελέγχου, προληπτικού ελέγχου ή παρακολούθησης, σύμφωνα με το παραπεμπτικό και τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
Η εξέταση πραγματοποιείται με αιμοληψία και τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται σε συνδυασμό με το ιστορικό, την κλινική εικόνα και τυχόν άλλες εργαστηριακές εξετάσεις που έχουν ζητηθεί.
Επικοινωνήστε μαζί μαςΕνημερωτική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική εκτίμηση ή τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού. Η επιλογή και η ερμηνεία των εξετάσεων πρέπει να γίνεται με βάση το ιστορικό, την κλινική εικόνα και τα υπόλοιπα εργαστηριακά ή ιατρικά ευρήματα.